Στην Αραδίππου, μια περιοχή με βαθιές ρίζες στην αγροτική και κτηνοτροφική παράδοση, η οικογενειακή επιχείρηση Αδελφοί Αντρέου Χοιροστάσια Λτδ συνεχίζει την πορεία της για πάνω από έξι δεκαετίες. Ο Γιώργος Αντρέου, δεύτερη γενιά χοιροτρόφος, μας μιλά για τη διαχρονική πορεία της μονάδας, που σήμερα παράγει το 20% της εγχώριας παραγωγής χοιρινού κρέατος. Με σεβασμό στο περιβάλλον και αξιοποιώντας εργαλεία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), η επιχείρηση έχει επενδύσει στην πράσινη ενέργεια, την κυκλική οικονομία και τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό. Ο ίδιος μοιράζεται τις εμπειρίες, τις προκλήσεις και τις ελπίδες του για το μέλλον του κυπριακού αγροδιατροφικού τομέα.
Ποια είναι η κύρια ενασχόλησή σας στον αγροτικό τομέα;
Η εταιρεία μας ξεκίνησε τη δραστηριότητά της το 1960 από τον πατέρα μου, με κύρια αντικείμενα τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Σήμερα συνεχίζουμε τη λειτουργία μας με επίκεντρο τη χοιροτροφία. Η εταιρεία «Αδελφοί Αντρέου Χοιροστάσια Λτδ» είναι οικογενειακή επιχείρηση, πλέον τρίτης γενιάς, και εγώ ανήκω στη δεύτερη γενιά. Παράγουμε περίπου το 20% της συνολικής παραγωγής χοιρινού κρέατος στην Κύπρο.
Πώς έχει αλλάξει η ζωή και η εργασία σας με την υποστήριξη της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) όλα αυτά τα χρόνια;
Η ΚΑΠ μάς βοήθησε καθοριστικά. Είναι ένας μηχανισμός που δίνει ώθηση σε τομείς όπου διαφορετικά ίσως να φοβόσουν να επενδύσεις. Μέσα από τα προγράμματά της, από το 2000 και μετά, έχουμε αναπτύξει βιολογικούς σταθμούς, επενδύσαμε στην πράσινη ανάπτυξη και καταφέραμε να λύσουμε σημαντικά ζητήματα διαχείρισης αποβλήτων.
Ειδικά με τη χρήση του “νορού” – το υποπροϊόν από την τυροκόμηση – καταφέραμε, με επιδότηση, να τον εντάξουμε στη διατροφή των χοίρων. Ήταν μια σημαντική επένδυση που μετέτρεψε ένα απόβλητο σε πολύτιμο πόρο.
Παράλληλα, με τους βιολογικούς σταθμούς παράγουμε βιοαέριο, από το οποίο καλύπτουμε το σύνολο της ενεργειακής μας κατανάλωσης (ρεύμα και ζεστό νερό) και διοχετεύουμε πλεονάζουσα πράσινη ενέργεια στο δίκτυο. Επίσης, μέσω της ΚΑΠ υλοποιήσαμε βελτιώσεις σε σταυλικές εγκαταστάσεις και εξοπλισμούς.
Γνωρίζετε για το νέο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023-2027 στην Κύπρο; Αν ναι, ποιες δράσεις ή προτεραιότητες σας αφορούν πιο άμεσα;
Το νέο σχέδιο είναι πιο εξελιγμένο και περιλαμβάνει δράσεις που προωθούν τον εκσυγχρονισμό μέσω της τεχνολογίας. Ωστόσο, θεωρώ ότι τα διαθέσιμα ποσά επιδότησης είναι περιορισμένα σε σχέση με τις αυξημένες ανάγκες. Για εμάς, οι σημαντικότερες δράσεις αφορούν τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων, τον εξοπλισμό και τη μετάβαση σε πιο φιλικές προς το περιβάλλον πρακτικές.
Ποια θεωρείτε ως τη μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει σήμερα ο Κύπριος αγρότης;
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η έλλειψη νερού και ανθρώπινου δυναμικού. Αν και μέσω της ΚΑΠ υπάρχουν κάποιες δράσεις που σχετίζονται με την αφαλάτωση, το πρόβλημα παραμένει έντονο, ειδικά για τον πρωτογενή τομέα.
Τι σημαίνει για εσάς η “πράσινη μετάβαση” στον αγροτικό τομέα και πώς πιστεύετε ότι μπορεί να εφαρμοστεί στην κυπριακή ύπαιθρο;
Για εμάς, η πράσινη μετάβαση ξεκίνησε ήδη από το 2000, με την εγκατάσταση μονάδων επεξεργασίας αποβλήτων και τη μείωση του περιβαλλοντικού μας αποτυπώματος. Σήμερα είμαστε σε πολύ καλό επίπεδο: παράγουμε την ενέργειά μας εσωτερικά και εξάγουμε πράσινη ενέργεια στο δίκτυο. Πιστεύω πως η κυπριακή ύπαιθρος έχει μεγάλες δυνατότητες να ακολουθήσει αυτό το παράδειγμα, με τη σωστή στήριξη.
Η νέα ΚΑΠ δίνει έμφαση στην “ψηφιακή γεωργία” και την καινοτομία. Εσείς χρησιμοποιείτε κάποια νέα τεχνολογία ή σκέφτεστε να το κάνετε;
Ο κλάδος εξελίσσεται και μαζί του εξελισσόμαστε κι εμείς. Οι δράσεις της νέας ΚΑΠ που σχετίζονται με την τεχνολογία είναι σωστά σχεδιασμένες και βοηθούν στον εκσυγχρονισμό των μονάδων. Παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις και αξιολογούμε την ένταξη καινοτόμων πρακτικών.
Πώς βλέπετε τη συμμετοχή των νέων στον αγροτικό τομέα; Είναι αρκετά ελκυστικός ο κλάδος σήμερα;
Η αλήθεια είναι πως η κτηνοτροφία και γενικά ο αγροτικός τομέας στην Κύπρο δεν θεωρούνται ιδιαίτερα ελκυστικοί. Είναι δύσκολη δουλειά, απαιτητική, με εργασία όλο το 24ωρο και όλες τις μέρες του χρόνου. Παρ’ όλα αυτά, χαίρομαι που βλέπω νέους να ασχολούνται – κυρίως από αγάπη για το επάγγελμα και τη γη.
Αισθάνεστε ότι λαμβάνετε επαρκή πληροφόρηση για τα ευρωπαϊκά προγράμματα που σας αφορούν;
Ναι. Το Υπουργείο Γεωργίας ενημερώνει μέσω παρουσιάσεων και δημόσιων ανακοινώσεων. Ζητούν απόψεις πριν καταρτίσουν το τελικό σχέδιο – και αυτό είναι πολύ θετικό. Η διαδικασία της διαβούλευσης είναι σωστή και δίνει τη δυνατότητα συμμετοχής.
Τι θα προτείνατε στους αρμόδιους φορείς – στην Κύπρο και την Ευρώπη – για να βελτιωθεί η εφαρμογή της ΚΑΠ;
Θεωρώ ότι το σημαντικότερο είναι η αύξηση των διαθέσιμων κονδυλίων. Οι ανάγκες είναι μεγάλες και τα σημερινά ποσά δεν επαρκούν. Χρειάζεται να διεκδικήσουμε περισσότερα, ώστε να μπορούν οι αγρότες να επενδύσουν και να εξελιχθούν.
Αν μπορούσατε να μεταφέρετε ένα προσωπικό μήνυμα στους Ευρωπαίους πολίτες και πολιτικούς για τη σημασία του Κύπριου αγρότη, ποιο θα ήταν αυτό;
Οι Ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να καταλάβουν ότι ο αγρότης είναι αυτός που φέρνει από τη γη ότι έχουν στο τραπέζι τους. Πρέπει να τον σέβονται, όχι να τον πολεμούν. Όσο για τους πολιτικούς, που είναι προέκταση των πολιτών, πρέπει να γνωρίζουν τι σημαίνει γεωργία και κτηνοτροφία. Οι πολιτικές αποφάσεις πρέπει να βασίζονται σε γνώση του αντικειμένου – όχι σε λανθασμένες εκτιμήσεις ή σε απομάκρυνση από την πραγματικότητα.
