Βιολογική Καλλιέργεια: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γεωργοί και οι κτηνοτρόφοι στην Κύπρο

Η Βιολογική καλλιέργεια είναι μία μέθοδος καλλιέργειας που χρησιμοποιείται αρκετά στο γεωργικό τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον αρκετών γεωργών. Με βάση στοιχεία της ΕΕ, οι βιολογικές καλλιέργειες αναπτύσσονται με ρυθμό 6-9 % κάθε χρόνο. Καθώς η βιολογική καλλιέργεια διασφαλίζει την παραγωγή προϊόντων που είναι απαλλαγμένα από συνθετικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα, αρκετοί καταναλωτές τα τελευταία χρόνια δείχνουν αυξημένο ενδιαφέρον προς στην αγορά βιολογικών προϊόντων. Λαμβάνοντας υπόψιν την αύξηση στην ζήτηση και το ενδιαφέρον που υπάρχει για την υιοθέτηση βιολογικών πρακτικών γεωργίας, επιχειρούμε να συνοψίσουμε τα βασικά χαρακτηριστικά των βιολογικών καλλιεργειών, όπως αυτά καθορίζονται από την ΕΕ.

Αρχικά, με βάση την ΕΕ, βιολογική καλλιέργεια καθορίζεται ως η μέθοδος καλλιέργειας που με «βάσει μεθόδων περιορίζουν στο ελάχιστο τις επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας στο περιβάλλον, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι το γεωργικό σύστημα λειτουργεί όσο γίνεται πιο φυσικά». Με σκοπό την διασφάλιση ότι τα προϊόντα που πωλούνται ως βιολογικά τηρούν ορθές πρακτικές, η ΕΕ έχει θεσπίσει νομοθεσίες και διαδικασίες για παραγωγή και πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων. Η ΕΕ έχει ορίσει κανόνες οι οποίοι καθορίζουν τους παραμέτρους και τα χαρακτηριστικά μίας καλλιέργειας έτσι ώστε να είναι βιολογική. Οι κανόνες αυτοί εξασφαλίζουν την ποιότητα των τελικών προϊόντων καθώς επίσης και την προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας. Εν συντομία, με βάση τις οδηγίες της ΕΕ, οι κανόνες αυτοί καθορίζονται ως. Ακολούθως:

  • Απαγόρευση της χρήσης ΓΤΟ (γενετικά τροποποιημένων οργανισμών)
  • Απαγόρευση της χρήσης ιοντίζουσας ακτινοβολίας
  • Περιορισμός της χρήσης χημικών λιπασμάτων, ζιζανιοκτόνων και παρασιτοκτόνων
  • Απαγόρευση της χρήσης ορμονών και περιορισμός της χρήσης αντιβιοτικών στις απολύτως απαραίτητες περιπτώσεις για την υγεία των ζώων.

Παράλληλα, αναφορικά με την κτηνοτροφία, έχουν τεθεί επίσης κανόνες και οδηγίες προς κτηνοτρόφους οι οποίοι πρέπει να τηρηθούν έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι τα προϊόντα που παράγονται μπορούν να πιστοποιηθούν ως βιολογικά. Λαμβάνοντας υπόψιν ότι η κτηνοτροφία αφορά την διαχείριση ζώων, οι πρακτικές αυτές αφορούν κυρίως κανόνες σίτισης και μεταχείρισης ζώων με μεθόδους που διασφαλίζουν την βιολογική παραγωγή των τελικών προϊόντων π.χ. αυγά,  για παραγωγή προϊόντων καλής ποιότητα. Μερικοί σημαντικοί κανόνες καθορίζονται ως ακολούθως:

  • Τα ζώα που δεν έχουν εκτραφεί υπό συνθήκες βιολογικής παραγωγής δεν μπορούν να εισέρχονται σε εκμεταλλεύσεις όπου εκτρέφονται ζώα, εκτός εάν πρόκειται για αναπαραγωγικούς σκοπούς και εφόσον, στην περίπτωση αυτή, πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
  • Για να διαθέτουν τα προϊόντα τους στην αγορά ως βιολογικά, οι κτηνοτρόφοι οφείλουν να χρησιμοποιούν εξ ολοκλήρου (100%) βιολογικές ζωοτροφές.
  • Οι ζωοτροφές θα πρέπει να λαμβάνονται πρωτίστως από την εκμετάλλευση στην οποία εκτρέφονται τα ζώα ή από αγροκτήματα στην ίδια περιοχή.
  • Η κλωνοποίηση ζώων ή/και η μεταφορά εμβρύων απαγορεύεται αυστηρά.
  • Απαγορεύεται η χρήση αυξητικών παραγόντων και συνθετικών αμινοξέων.
  • Τα θηλάζοντα ζώα πρέπει να τρέφονται με φυσικό γάλα, κατά προτίμηση μητρικό.
  • Πρέπει να χρησιμοποιούνται φυσικές μέθοδοι αναπαραγωγής, ωστόσο επιτρέπεται η τεχνητή σπερματέγχυση.
  • Μη βιολογικά υλικά ζωοτροφών φυτικής προέλευσης, υλικά ζωοτροφών ζωικής και ανόργανης προέλευσης, πρόσθετες ύλες ζωοτροφών, ορισμένα προϊόντα διατροφής των ζώων και βοηθητικά μέσα επεξεργασίας χρησιμοποιούνται μόνον εφόσον έχουν εγκριθεί ειδικά για χρήση σε βιολογική παραγωγή.

Περισσότερες οδηγίες ως προς τις μεθόδους και πρακτικές για τις βιολογικές καλλιέργειες σε σχέση με την γεωργία, κτηνοτροφία, οίνο, υδατοκαλλιέργεια και υδροπονία είναι διαθέσιμες μέσω της ιστοσελίδας της ΕΕ.

Στην Κύπρο, οι βιολογικές καλλιέργειες παρουσιάζουν σημαντική ανάπτυξη καθώς το 2010 παρουσίασε αύξηση της τάξης των 2.57%.  Για την διασφάλιση της ποιότητα των βιολογικών προϊόντων, υπάρχουν σε εφαρμογή επίσης και εθνικές νομοθεσίες. Μέσω ελέγχων που γίνονται, δίνονται οι απαραίτητες πιστοποιήσεις σε βιολογικές καλλιέργειες όπου έπειτα, μπορούν να χρησιμοποιήσουν λογότυπα πιστοποίησης που καθορίζονται με την ΕΕ και να διατεθούν στο λιανικό εμπόριο. Όλες αυτές οι πιστοποιήσεις και διαδικασίες είναι σημαντικές για να εξασφαλιστεί ότι οι καταναλωτές μπορούν να αγοράσουν προϊόντα που τηρούν όλες τις διαδικασίες και είναι πιστοποιημένα ως βιολογικά. Για περισσότερες πληροφορίες μέσω της ιστοσελίδας του Τμήματος Γεωργίας.

Λαμβάνοντας υπόψιν την σημαντικότητα της ανάπτυξης και διατήρησης του τομέα, η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) υποστηρίζει τους αγρότες που επιθυμούν να ασχοληθούν με τις βιολογικές καλλιέργειες μέσω σχετικών παρεμβάσεων. Στο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023-2027, υπάρχουν παρεμβάσεις με στήριξη βιολογικών καλλιεργειών σε κάθε τομέα. Για παράδειγμα, μέσω της Άμεσης Παρέμβασης 1.4 «Βιολογική Γεωργία», υπάρχει συνολικός προϋπολογισμός 21.927.00 € που θα διατεθεί σε γεωργούς, κτηνοτρόφους και μελισσοκόμους για στήριξη σε υιοθέτηση βιολογικών πρακτικών. Για περισσότερες πληροφορίες, ως προς τον Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023-2027 καθώς και τις ενεργές προκηρύξεις, μέσω της ιστοσελίδας της ΚΑΠ 2023-2027 στην Κύπρο.