Τους 681 μελισσοκόμους του νησιού και το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν με περισσότερα από 56.000 μελίσσια, στοχεύει να ενισχύσει οικονομικά το Υπουργείο Γεωργίας, στο πλαίσιο του Μελισσοκομικού Προγράμματος του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027.
Εκτός όμως από τη βελτίωση των συνθηκών παραγωγής με την οικονομική ενίσχυση στοχευμένων δράσεων, επιτυγχάνεται με την εφαρμογή του Μελισσοκομικού Προγράμματος και η ενίσχυση του καθοριστικού ρόλου που διαδραματίζουν οι μέλισσες στη διατήρηση του οικοσυστήματος, αφού συμβάλλουν στην επικονίαση του 84% των φυτικών ειδών, και κατ’ επέκταση στο 76% της παραγωγής τροφίμων.
Προκήρυξη Μελισσοκομικού Προγράμματος
Το 2024 αποτέλεσε το δεύτερο έτος εφαρμογής του Μελισσοκομικού Προγράμματος και επιλέξιμες ήταν οι δράσεις που υλοποιήθηκαν από την 1ην Αυγούστου 2023 μέχρι την 31η Ιουλίου 2024. Πρόκειται για ένα Πρόγραμμα που υλοποιήθηκε κατά το 2023 με μεγάλη επιτυχία, αφού εγκρίθηκαν 302 αιτήσεις πληρωμής και αξιοποιήθηκε το 99.16% του συνολικού εγκεκριμένου ποσού.
Το Μελισσοκομικό Πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται κατά 50% από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων και κατά 50% από εθνικούς πόρους (Κυπριακή Δημοκρατία) και προνοεί συνολικές δαπάνες ύψους 339 περίπου χιλιάδων ευρώ ετησίως και συνολικό προϋπολογισμό 1.7 εκατ. περίπου για την πενταετία 2023- 2027.
Οι δράσεις που περιλαμβάνει είναι οι ακόλουθες:
- Τεχνική βοήθεια προς μελισσοκόμους και οργανώσεις μελισσοκόμων.
Στο πλαίσιο της περιλαμβάνονται επιτόπιες επισκέψεις ειδικού εμπειρογνώμονα σε μελισσοκόμους, διεξαγωγή ημερίδων με δυνατότητα μετάκλησης εμπειρογνωμόνων από εξωτερικό, εκδόσεις έντυπου υλικού – ανακοινώσεων, εξυπηρέτηση μελισσοκόμων δια τηλεφώνου -email – ιστοσελίδας και απομάκρυνση αδέσποτων μελισσιών από κατοικίες, γραφεία και άλλα.
- Ορθολογική χρήση αδειοδοτημένων φαρμάκων για αντιμετώπιση της βαρρόας
- Προσαρμογή βάσεων με σίτα ή σωλήνες
Οι Δράσεις αυτές αποσκοπούν στην κάλυψη της δαπάνης που γίνεται για την καταπολέμηση του σημαντικότερου εχθρού των μελισσών, της βαρροϊκής ακαρίασης, είτε με την αγορά αδειοδοτημένων / συνταγογραφούμενων φαρμάκων, είτε με την αγορά ειδικών βάσεων με σίτα που περιορίζουν τους πληθυσμούς του ακάρεος στην κυψέλη.
- Αντικατάσταση παλαιών ή φθαρμένων κυψελών.
Η Δράση αποσκοπεί στην αντικατάσταση παλαιών ή φθαρμένων κυψελών με την αγορά νέων. Οι κυψέλες φθείρονται ιδιαίτερα κατά την άσκηση νομαδικής μελισσοκομίας, δηλαδή της μετακίνησης των κυψελών σε διάφορες περιοχές ώστε οι μελισσοκόμοι να εκμεταλλεύονται καλύτερα την ανθοφορία διάφορων μελισσοκομικών φυτών.
- Εργαστηριακές αναλύσεις δειγμάτων μελιού / εργαστηριακές αναλύσεις κεριού.
Αφορά τον ποιοτικό έλεγχο των προϊόντων κυψέλης που κρίνεται πολύ σημαντικός τόσο για την προστασία των καταναλωτών όσο και για την προστασία του ιδίου του προϊόντος.
- Υλοποίηση προγραμμάτων εφαρμοσμένης έρευνας.
- Εργαστηριακές αναλύσεις μελισσοκομικών προϊόντων.
- Ευαισθητοποίηση καταναλωτών για την ποιότητα των μελισσοκομικών προϊόντων.
Η κύρια παρέμβαση αφορά την πραγματοποίηση επισκέψεων σε σχολεία για σκοπούς ευαισθητοποίησης των μαθητών για τη σημασία της μέλισσας και των προϊόντων της.
Αξιολόγηση των μελισσοκόμων
Αυτό, όμως, που είναι σημαντικό και επιτυγχάνεται και μέσω του Μελισσοκομικού Προγράμματος, είναι η περαιτέρω βελτίωση της κατάστασης των μελισσοκομείων, αναγκαία και για την ποιοτική αναβάθμιση των προϊόντων. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός πως κατά το 2023 η κατάσταση του 81% των μελισσοκομείων που δραστηριοποιούνται στο νησί χαρακτηρίστηκε, κατά την αξιολόγηση από εμπειρογνώμονα, από «καλή ως εξαιρετική». Στις περιπτώσεις δε που το μελισσοκομείο δεν παρουσίαζε καλή εικόνα, ο εμπειρογνώμονας επεσήμανε στην έκθεσή του πως αυτό οφειλόταν συνήθως στην κακή διαχείριση εκ μέρους του μελισσοκόμου και αφορούσε κυρίως την ανάγκη περαιτέρω καθαριότητας και περιποίησης των κυψελών και την παρουσία φθαρμένων κυψελών.
Στην ετήσια έκθεση για το 2023 αναφέρεται, ακόμα, πως πέραν των θεμάτων κατάρτισης που θέτουν οι μελισσοκόμοι τους απασχολούν επίσης και τα ακόλουθα:
- Η ανάγκη προστασίας / ενίσχυσης της μελισσοχλωρίδας.
- Το αυξημένο κόστος άσκησης μελισσοκομίας.
- Η διαχείριση εχθρών / ασθενειών αλλά και θηρευτών (μελισσοφάγοι / χελιδόνια / σφήκες).
- Οι δηλητηριάσεις από τη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων.
- Οι κλοπές κυψελών.
- Βελτιώσεις σε θέματα ενίσχυσης του μελισσοκομικού τομέα.
Πρόσθετα, στην ετήσια έκθεση σημειώνεται πως επαγγελματίες μελισσοκόμοι θεωρούνται οι κάτοχοι 150 κυψελών και άνω. Συνεπώς, το ποσοστό των επαγγελματιών μελισσοκόμων ήταν το 2023 11,3%, οι οποίοι κατέχουν το 63,9% των κυψελών (35955 κυψέλες). Η μέση αναλογία κυψελών ανά μελισσοκόμο είναι 82,6 κυψέλες. Αναφορικά με την ηλικιακή κατανομή των μελισσοκόμων, κατά το 2023 το 31,7% ήταν μεγαλύτερο ή ίσο των 65 ετών (κατείχε το 32,11% των κυψελών), ενώ ποσοστό 44,4% ήταν μεταξύ 40-64 ετών (κατείχε το 47,82% των κυψελών). Πολύ υποσχόμενη είναι και η ενασχόληση των νέων με τη μελισσοκομία, αφού το το 23,84% είναι κάτω των 40 ετών (κατείχαν το 20% των κυψελών). Επίσης, από το σύνολο των μελισσοκόμων, ποσοστό 14% ήταν γυναίκες που κατείχαν το 19,58% των κυψελών.
