Ανάμεσα στις σοβαρές προκλήσεις του πρωτογενούς τομέα στην Κύπρο με λιγότερο από τρείς χιλιάδες επαγγελματίες αγρότες είναι και το γεγονός ότι παρουσιάζει πολύ πολύ υψηλό ποσοστό γήρανσης των αρχηγών / κατόχων γεωργικών εκμεταλλεύσεων.
Συγκεκριμένα, το 46% των εκμεταλλεύσεων διοικούνται ή ανήκουν σε άτομα ηλικίας πέραν των 65%. Στην Ε.Ε. το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 33%. Στην Κύπρο ένα ποσοστό 45% των εκμεταλλεύσεων ανήκουν σε άτομα ηλικίας 45-64 ετών. Αυτό σημαίνει ότι μόνο 9% των εκμεταλλεύσεων κατέχεται ή διοικείται από άτομα ηλικίας μικρότερης των 45 ετών. Στο σύνολο της Ε.Ε. η κατάσταση είναι ελαφρώς βελτιωμένη με το 20% των εκμεταλλεύσεων να κατέχεται από άτομα ηλικίας μικρότερης των 45 ετών.
Τα πιο πάνω στοιχεία οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, τόσο σε επίπεδο Ε.Ε. και πολύ περισσότερο στην Κύπρο παρατηρείται σημαντικό πρόβλημα με τη προσέλκυση νέων νεαρών αγροτών / αγροτισσών στον τομέα. Αυτό θέτει σε κίνδυνο την επιβίωση του πρωτογενούς τομέα στην Κύπρο και τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας. Επιπρόσθετα, το μεγάλο ποσοστό αρχηγών γεωργικών εκμεταλλεύσεων πέραν των 65 ετών καθιστά πολύ δύσκολη την μετεξέλιξη του πρωτογενούς τομέα για να μεταβεί στις νέες συνθήκες που δημιουργούνται με την υιοθέτηση λύσεων έξυπνης γεωργίας και ψηφιακής γεωργίας.
Η προκήρυξη της ειδικής παρέμβασης στο Σχέδιο Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, για την ενίσχυση της πρώτης εγκατάστασης νέων γεωργών, με προϋπολογισμό €7,5 εκατ., αποσκοπεί στην ηλικιακή αναδιάρθρωση του αγροτικού πληθυσμού. Ελάχιστο ποσό ύψους 3 εκ. ευρώ από το συνολικό προϋπολογισμό θα διατεθεί κατά προτεραιότητα για την εγκατάσταση νέων αιγοπροβατοτρόφων.
Η προκήρυξη της Παρέμβασης Α.Α. 5 «Εγκατάσταση νέων γεωργών» του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027, στοχεύει στην εγκατάσταση νέων γεωργών / κτηνοτρόφων /μελισσοκόμων στους ακόλουθους κλάδους:
- Αροτραίες καλλιέργειες (σιτηρά και κτηνοτροφικά φυτά)
- Πατατοκαλλιέργεια
- Λαχανικά ανοικτού αγρού
- Λαχανικά θερμοκήπια
- Αρωματικά φυτά
- Ανθοκομία
- Αμπελουργία
- Δενδροκομία
- Μελισσοκομία
- Μανιταροκαλλιέργεια
- Αιγοπροβατοτροφία
- Χοιροτροφία
- Πτηνοτροφία
- Κονικλοτροφία
- Αγελαδοτροφία (μόνο για περιπτώσεις αντικατάστασης υφιστάμενου αγελαδοτρόφου ηλικίας μεγαλύτερης από 41 έτη σε υφιστάμενη εκμετάλλευση ή νέα εκμετάλλευση με ταυτόχρονη κατεδάφιση της παλιάς υφιστάμενης)
Μέσω της Παρέμβασης, σύμφωνα με το Σχέδιο. ενισχύεται η πρώτη εγκατάσταση νέων γεωργών διασφαλίζοντας μακροπρόθεσμα το μέλλον του γεωργικού επαγγέλματος, διευκολύνοντας την είσοδο νεοεισερχομένων ατόμων ηλικίας από 18 μέχρι 40 ετών (συμπεριλαμβάνεται το 40ο έτος) που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στο γεωργικό τομέα ως επικεφαλής/αρχηγοί των εκμεταλλεύσεων.