Στρατηγικά σχέδια ΚΑΠ: Συνεισφορά στο μακροπρόθεσμο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ

Με βάση τα αποτελέσματα της μελέτης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής « Taking stock of how CAP strategic plans contribute to the objectives of the long-term vision for the EU’s rural areas», διαφαίνεται καθαρά η δυνατότητα των στρατηγικών σχέδιων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ όσον αφορά την τόνωση των αγροτικών περιοχών, και την αντιμετώπιση των διαφόρων  προκλήσεων, ξεκλειδώνοντας ευκαιρίες για ανάπτυξη και ενίσχυση της ανθεκτικότητας.

Από τη μελέτη, μαθαίνουμε ότι η ΚΑΠ παραδοσιακά εστιάζει στη γεωργική στήριξη, αλλά αναγνωρίζει επίσης το ρόλο της στην προώθηση της απασχόλησης, της ανάπτυξης, της κοινωνικής ένταξης και της τοπικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές. Περίπου 24,6 δισ. ευρώ, που αντιπροσωπεύουν το 8% του συνολικού προϋπολογισμού της ΚΑΠ για την περίοδο 2023-2027, προορίζονται ρητά για την αγροτική ανάπτυξη. Αυτή η σημαντική επένδυση υπογραμμίζει τη δέσμευση της ΕΕ να ενδυναμώσει τις αγροτικές κοινότητες και να προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξή τους.

Η μελέτη υπογραμμίζει τη σημασία του νέου μοντέλου της ΚΑΠ, το οποίο εξουσιοδοτεί τα κράτη μέλη να προσαρμόσουν στρατηγικές για την αντιμετώπιση των μοναδικών αναγκών των αγροτικών περιοχών τους. Η ευελιξία επιτρέπει μια ποικίλη σειρά παρεμβάσεων, που κυμαίνονται από υποστήριξη συνεργασίας έως επενδυτικές πρωτοβουλίες και προγράμματα ανταλλαγής γνώσεων. Το LEADER αναδεικνύεται ως βασικό εργαλείο, διευκολύνοντας προσεγγίσεις από κάτω προς τα πάνω που ενδυναμώνουν τους τοπικούς ενδιαφερόμενους φορείς να οδηγούν αναπτυξιακές πρωτοβουλίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες των κοινοτήτων τους.

Τα στοιχεία από τη μελέτη αποκαλύπτουν τις δυνατότητες της ΚΑΠ να ενδυναμώσει τις αγροτικές κοινότητες βελτιώνοντας την πρόσβαση σε υπηρεσίες, προωθώντας την καινοτομία και ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη. Οι πρωτοβουλίες LEADER, ειδικότερα, υπόσχονται την καλλιέργεια νέων ταλέντων στις αγροτικές περιοχές και την προώθηση της καινοτομίας. Επιπλέον, οι επενδύσεις σε υπηρεσίες ανταλλαγής γνώσεων και συμβουλευτικών υπηρεσιών στοχεύουν στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής διαχείρισης και στην προώθηση βιώσιμων πρακτικών, προς όφελος τόσο του γεωργικού όσο και του μη γεωργικού τομέα.

Οι προσπάθειες για τη δημιουργία συνδεδεμένων και ανθεκτικών αγροτικών περιοχών είναι επίσης εμφανείς στα Στρατηγικά Σχέδια της ΚΑΠ, όπως περιγράφεται λεπτομερώς στη μελέτη. Οι παρεμβάσεις που στοχεύουν στην ψηφιακή καινοτομία και τις βελτιώσεις υποδομών στοχεύουν στη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος και στην ενίσχυση της αγροτικής συνδεσιμότητας. Επιπλέον, η ΚΑΠ συμβάλλει στην περιβαλλοντική και κλιματική ανθεκτικότητα προωθώντας βιώσιμες γεωργικές πρακτικές και υποστηρίζοντας την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας.

Η μελέτη υπογραμμίζει τη σημασία της διαφοροποίηση της οικονομικής δραστηριότητας στις αγροτικές περιοχές, για τη διασφάλιση μακροπρόθεσμης ευημερίας. Οι πρωτοβουλίες που υποστηρίζουν τομείς όπως ο τουρισμός, η επιχειρηματικότητα και η βιοοικονομία στοχεύουν στην τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας πέρα από τις παραδοσιακές γεωργικές δραστηριότητες. Επιπλέον, οι προσπάθειες υποστήριξης της ανανέωσης γενεών και των startups αγροτικών επιχειρήσεων υπογραμμίζουν το ρόλο της ΚΑΠ στην προώθηση δυναμικών και ζωντανών αγροτικών οικονομιών.

Είναι σημαντικό ότι η μελέτη επιβεβαιώνει ότι, ενώ η ΚΑΠ διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην αγροτική ανάπτυξη, δεν είναι το μοναδικό εργαλείο που συνεισφέρει σε αυτά. Τα κράτη μέλη συμπληρώνουν τις παρεμβάσεις της ΚΑΠ με άλλες κοινοτικές και εθνικές πολιτικές, αξιοποιώντας πόρους από πηγές όπως το Ταμείο Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης και η Πολιτική Συνοχής. Αυτή η συλλογική προσέγγιση υπογραμμίζει την πολύπλευρη φύση της αγροτικής ανάπτυξης και την ανάγκη για συντονισμένες προσπάθειες σε διάφορους τομείς πολιτικής.

Από την συγκεκριμένη μελέτη, μπορούμε να βγάλουμε κάποια ασφαλή συμπεράσματα όσον αφορά τον ρόλο της ΚΑΠ σε σχέση με την γεωργία αλλά και τη συνεισφορά που έχει στην στρατηγική ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών της ΕΕ. Με την ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων, την προώθηση της συνδεσιμότητας και την προώθηση της οικονομικής διαφοροποίησης, αυτά τα Στρατηγικά Σχέδια της ΚΑΠ θέτουν τις βάσεις για ανθεκτικές, ευημερούσες και ζωντανές αγροτικές περιοχές σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Reference: European Commission, Directorate-General for Agriculture and Rural Development. “Taking stock of how CAP strategic plans contribute to the objectives of the long-term vision for the EU’s rural areas – Final report.” Publications Office of the European Union, 2023. [Link]