Συνέντευξη: Ο Ευάγγελος Κέπολας μας εξηγεί τι είναι το πρόγραμμα LEADER και πώς ενισχύει την ύπαιθρο.
Το LEADER αποτελεί τη συμμετοχική και εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγιση που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή ‘Ένωση, προκειμένου να εξασφαλίσει την εμπλοκή των τοπικών κοινοτήτων στις διαδικασίες ανάπτυξης έργων και λήψης αποφάσεων. Η ονομασία LEADER είναι ακρωνύμιο από τη γαλλική φράση “Liaison Entre Actions de Developpement de l’Economie Rurale” που σημαίνει “Δεσμοί μεταξύ των δράσεων για Αγροτική Οικονομία και Ανάπτυξη”. Αποτελεί με απλά λόγια, μια μέθοδο τοπικής ανάπτυξης που επιτρέπει σε τοπικούς φορείς των αγροτικών να αναπτύξουν την περιοχή τους, χρησιμοποιώντας το ενδογενές αναπτυξιακό δυναμικό της. Η ΕΕ εισήγαγε το πρόγραμμα LEADER το 1991, ως πρωτοβουλία εκ των κάτω προς τα άνω, για τη στήριξη της ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών μέσω έργων που ανταποκρίνονταν στις τοπικές ανάγκες.
Στην Κύπρο το πρόγραμμα εφαρμόστηκε για πρώτη φορά κατά την προγραμματική περίοδο 2007-2013, στο πλαίσιο της πολιτικής για την αγροτική ανάπτυξη. Οι τοπικοί φορείς στις αγροτικές περιοχές συνένωσαν τις δυνάμεις τους και δημιούργησαν τις Ομάδες Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ), μέσω των οποίων σχεδιάστηκαν και εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά Στρατηγικές Τοπικής Ανάπτυξης, οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης. Την Προγραμματική Περίοδο 2014-2020, οι ΟΤΔ έχοντας πλέον εμπειρία στην εφαρμογή της προσέγγισης LEADER, προχώρησαν στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των Στρατηγικών τους πιο αποτελεσματικά αναβαθμίζοντας τον ρόλο που διαδραματίζουν στις αγροτικές περιοχές. Το πρόγραμμα θα εφαρμοστεί και την τρέχουσα προγραμματική περίοδο (2023-2027).Στο πλαίσιο της Παρέμβασης LEADER, έχουν ήδη εγκριθεί οι νέες Στρατηγικές Τοπικής Ανάπτυξης και οι Ομάδες Τοπικής Δράσεις έχουν υπογράψει Συμβάσεις με το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος για την εφαρμογή αυτών των Στρατηγικών. Μέσω της υλοποίησης των Στρατηγικών τους, οι Ομάδες καλούνται να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που παρουσιάζονται στις αγροτικές περιοχές, οι οποίες έχουν οξυνθεί λόγω της οικονομικής κρίσης, εφαρμόζοντας καινοτόμες προσεγγίσεις, με ολιστικό και αειφόρο χαρακτήρα. Κυριότεροι στόχοι της παρέμβασης LEADER, είναι η προώθηση της απασχόλησης, της κοινωνικής ένταξης και της τοπικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές.
Η συνολική δημόσια δαπάνη που θα δοθεί για την υλοποίηση της στρατηγικής των ΟΤΔ για την Προγραμματική Περίοδο 2023-2027 είναι 11.800.000 ευρώ.
Ο Ευάγγελος Κεπόλας, συντονιστής παρέμβασης της Ομάδας Τοπικής Δράσης Λάρνακας – Αμμοχώστου, σε συνέντευξή, αναλύει το πρόγραμμα και εξηγεί τις δράσεις αλλά και τα επόμενα βήματά.
Τι είναι το πρόγραμμα LEADER και ποιος είναι ο σκοπός του;
Το LEADER είναι μια μέθοδος τοπικής αγροτικής ανάπτυξης που εφαρμόζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Στηρίζεται στη λεγόμενη εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγιση – δηλαδή τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη διαμόρφωση των έργων και των αποφάσεων.
Οι βασικοί του στόχοι είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας στην ύπαιθρο, η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων στις αγροτικές περιοχές.
Πού εφαρμόζεται το πρόγραμμα στην περιοχή σας;
Στην επαρχία Λάρνακας, το LEADER εφαρμόζεται σε 47 αγροτικές κοινότητες, καλύπτοντας περίπου 70.000 κατοίκους. Η περιοχή εφαρμογής εκτείνεται από την Ορμήδεια και τα Λεύκαρα μέχρι τον Δήμο Αθηένου. Εξαιρούνται τα αστικά κέντρα, όπως η Λάρνακα και περιοχές που εντάσσονται σε άλλα προγράμματα, όπως το πρόγραμμα για τις αλιευτικές περιοχές.
Ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα;
Το πρόγραμμα απευθύνεται τόσο σε ιδιώτες όσο και σε δημόσιους φορείς. Μπορούν να υλοποιηθούν ιδιωτικές επενδύσεις, π.χ. μικρές επιχειρήσεις ή αγροτουριστικά καταλύματα, αλλά και δημόσια έργα, όπως η αναβάθμιση κοινόχρηστων χώρων ή η δημιουργία πολιτιστικών δομών.
Πείτε μας κάποια έργα που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του LEADER στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο;
Έχουν γίνει πολύ αξιόλογες παρεμβάσεις στην ύπαιθρο της επαρχίας Λάρνακας και Αμμοχώστου. Δημιουργήθηκαν δύο θεματικά κέντρα για τη μέλισσα – το Honeymell Park στη Σκαρίνου και το Antelia bee park στην Άχνα. Εκσυγχρονίστηκε επίσης ένα από τα μεγαλύτερα δημοτικά πάρκα στην Κύπρο.
Επιπλέον, έχουν ανακαινιστεί ή δημιουργηθεί αγροτουριστικά καταλύματα, όπως το Αρχοντικό Κυβερνήτης στα Λεύκαρα. Πρόσφατα ολοκληρώθηκε και ένα νέο εκκλησιαστικό μουσείο στην Αθηένου, που φιλοξενεί θησαυρούς της τοπικής εκκλησιαστικής παράδοσης.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται επίσης δημόσια έργα, όπως πλατείες, πολυκέντρα και αναβαθμίσεις πάρκων, καθώς και εξωραϊσμός του περιβάλλοντος χώρου αρχαιολογικών μνημείων, π.χ. στον Άγιο Θεόδωρο.
Υπήρξαν προκλήσεις κατά την υλοποίηση όλων αυτών των έργων;
Ναι, υπήρχαν κάποιες καθυστερήσεις, κυρίως λόγω της πανδημίας COVID-19, που επηρέασε τις διαδικασίες και τη διαθεσιμότητα υλικών. Είχαμε επίσης ορισμένες καθυστερήσεις σε δράσεις που αφορούν εκπαιδευτικά σεμινάρια και καταρτίσεις.
Ωστόσο, χάρη στη στενή και άψογη συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες – όπως ο Οργανισμός Αγροτικής Ανάπτυξης και το Τμήμα Γεωργίας – όλα τα έργα προχώρησαν ικανοποιητικά.
Τι να περιμένουμε από τη νέα προγραμματική περίοδο;
Εντός των επόμενων δύο μηνών προγραμματίζουμε την προκήρυξη δύο νέων δράσεων στο πλαίσιο του LEADER. Αυτές θα αφορούν την αναβίωση και αξιοποίηση της τοπικής τεχνογνωσίας, μέσα από τη δημιουργία εργαστηρίων για επισκέπτες και ομάδες ενδιαφέροντος.
Παράλληλα, το πρόγραμμα μπορεί να χρηματοδοτήσει πολιτιστικά φεστιβάλ και εκδηλώσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της ζωής στην ύπαιθρο.
Αξιοποιείται αρκετά το πρόγραμμα από τον κόσμο;
Υπάρχει ενδιαφέρον, ο κόσμος ρωτά, επισκέπτεται τα γραφεία μας, ζητά πληροφορίες. Η συμβουλή μας προς τις κοινότητες και τους ενδιαφερόμενους φορείς είναι να προχωρούν σε προετοιμασία και ωρίμανση των έργων τους, ώστε να είναι έτοιμοι όταν ανοίξουν οι προκηρύξεις.
Βλέπουμε πραγματική αλλαγή στις κοινότητες όπου υλοποιούνται τα έργα – δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας, στηρίζεται η τοπική επιχειρηματικότητα και ενισχύεται το αίσθημα ζωής στην ύπαιθρο.
Ποιο είναι το μήνυμά σας προς όσους σκέφτονται να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα;
Το LEADER είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο που βασίζεται στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες του τοπικού πληθυσμού. Η στρατηγική μας διαμορφώνεται έπειτα από διαβουλεύσεις με τις κοινότητες και αντανακλά τα «θέλω» τους.
Είμαστε πάντα στη διάθεση του κοινού – τόσο εμείς όσο και οι τοπικές Αναπτυξιακές Εταιρείες – για να προσφέρουμε πληροφορίες, υποστήριξη και καθοδήγηση σε όσους επιθυμούν να αξιοποιήσουν αυτό το ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Και ευτυχώς, από την εμπειρία της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου, βλέπουμε ότι τα έργα που υλοποιήθηκαν είχαν εξαιρετική πορεία και προσέφεραν απτά οφέλη στις τοπικές κοινωνίες.
–
Δείτε τη συνέντευξη στο YouTube
