Κοινή Αγροτική Πολιτική: το πλαίσιο γέννησής της

Οι πολλές τελευταίες δεκαετίες κύλησαν στη Γηραιά Ήπειρο με την εμπέδωση κάποιων σταθερών και στη βάση όλων όσων είχαν επιτευχθεί στο παρελθόν κι εξασφάλιζαν μία ειρηνική ζωή στους Ευρωπαίους πολίτες χωρίς ιδιαίτερα ζητήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Το τέλος της περιόδου της αθωότητας το οποίο ζούμε τα τελευταία δύο χρόνια με δύο συνεχόμενες κρίσεις, αυτή του κορωνοϊού και αυτή που προέκυψε λόγω της επιθετικότητας της Ρωσίας έναντι της Ουκρανίας, δημιούργησαν, ίσως για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, ένα αυξανόμενο αίσθημα ανασφάλειας στους πολίτες. Αρχικά, η πανδημία δημιούργησε, εκτός από αισθήματα φόβου προς τον νέο ιό, ανασφάλεια αναφορικά με το πως κι εάν θα άντεχε η επισιτιστική αλυσίδα, με εικόνες να μας κατακλύζουν με άδεια από προϊόντα ράφια υπεραγορών λόγω ενός κατασκευασμένου ως επί το πλείστο πανικού.

 Πιο πρόσφατα, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία (Φεβρουάριος 2022) δημιούργησε μία ακόμα μεγαλύτερη ανασφάλεια καθώς προστέθηκαν νέα προβλήματα όπως ο ίδιος ο πόλεμος και ο αναπόφευκτος φόβος που δημιουργεί, ο πληθωρισμός, το κόστος της ενέργειας όπως επίσης και το ζήτημα της επισιτιστικής κρίσης.

Το συγκεκριμένο όμως πλαίσιο αποτελεί μία τεράστια ευκαιρία για να προσεγγίσουμε έστω και ως ένα βαθμό τις προκλήσεις μέσα από τις οποίες γεννήθηκε το όραμα όλων εκείνων των ηγετών που έθεσαν σε λειτουργία μεταπολεμικά τις απαραίτητες διεργασίες για μία ειρηνική κι ευημερούσα Ευρώπη. Με άλλα λόγια, εάν το όραμα της Ενωμένης Ευρώπης γεννήθηκε μέσα από τις στάχτες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αυτό της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (Common Agricultural Policy – CAP) γεννήθηκε από εκείνους που έζησαν τη φρίκη του πολέμου σε συνδυασμό με τον λιμό που αυτή προκάλεσε.

Ένας από αυτούς ήταν ο Σίκο Μάνσχολτ, Ολλανδός αγρότης και πρώτος Ευρωπαίος Επίτροπος για τα θέματα γεωργίας. Μεταπολεμικά, ο Σίκο Μάνσχολτ διετέλεσε, αρχικά,  Υπουργός Γεωργίας της Ολλανδίας και, στη συνέχεια, έθεσε όλες του τις δυνάμεις στην υπηρεσία της αναγέννησης του Ευρωπαϊκού αγροτικού τομέα. Στόχος του ήταν η δημιουργία μίας Ευρώπης που θα ήταν αυτάρκης και θα εξασφάλιζε αδιάλειπτο εφοδιασμό με τρόφιμα σε προσιτές τιμές για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες, έτσι ώστε να μην επαναληφθεί ποτέ ο φοβερός λιμός που έπληξε τον πληθυσμό της Ευρώπης τον τελευταίο χειμώνα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Το έδαφος πάνω στο οποίο εργάστηκε ο Σίκο Μάνσχολτ κι οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι είχε σίγουρα εμπόδια αλλά ήταν και προετοιμασμένο για μία τέτοια εξέλιξη. Ήταν η περίοδος που η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα είχε μετεξελιχθεί, με τις Συνθήκες της Ρώμης, σε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (1957). Στις ίδιες ακριβώς Συνθήκες είχαν τεθεί κι οι βάσεις για μία κοινή αγροτική πολιτική της ΕΟΚ.

Τελικά, η Κοινή Αγροτική Πολιτική θεσπίστηκε τον Απρίλιο του 1962 με πρωταρχικό στόχο την εξασφάλιση επαρκών, ποιοτικών και σε προσιτές τιμές αγροτικών προϊόντων για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1968, το σχέδιο Μάνσχολτ υιοθετείται με κεντρικό σημείο τον εκσυγχρονισμό της αγροτικής παραγωγής που θα αποτελούσε εγγύηση της απρόσκοπτης παραγωγικότητας.

Εξήντα χρόνια μετά τη θέσπιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, οι γεωπολιτικές κι άλλες εξελίξεις έρχονται να μας υπενθυμίσουν όχι μόνο το πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτή γεννήθηκε και τα βιώματα των οραματιστών της αλλά και το πόσο σημαντική είναι για όλους μας.